Op maandag
11 mei bracht advocaat Joris Van Cauter een bijzonder interessant onderwerp
naar de club. Het thema van zijn lezing luidde: Euthanasie vanuit juridisch
standpunt.
Voor de aanvang van de spreekbeurt werd echter eerst het oudste lid van de
club, Gaston Van San in de bloemetjes gezet. Met een prachtige taart met lichtjes
en een grote “50” feliciteerden alle leden hem voor zijn 50 jaar lidmaatschap
bij Rotary Club Gent. Voorzitter Dominique bedankte hem
warm voor zijn jarenlange inzet en betrokkenheid bij de club, waarna Gaston
zelf kort het woord nam. Vervolgens bracht clubmeester Johan een quote van de
14e Dalai Lama (°1935-) “Een gedisciplineerde geest leidt tot geluk. Een
ongedisciplineerde geest leidt tot lijden.”
Na een
korte inleiding door Frank De clercq, nam Joris Van Cauter, strafpleiter aan de
Gentse balie, ons mee in dit bijzonder actuele en maatschappelijk gevoelige
thema. Het is immers niet de eerste keer dat gepleit wordt voor een uitbreiding
van de Belgische euthanasiewet, die in 2002 werd goedgekeurd. Vandaag is
euthanasie onder bepaalde voorwaarden ook mogelijk voor minderjarigen, maar
steeds vaker klinkt de vraag om euthanasie eveneens toe te laten bij mensen met
dementie. Daarbij zouden patiënten vooraf kunnen aangeven wat voor hen nog
‘draaglijk’ is en wanneer zij euthanasie wensen.
Aan de hand van een concrete zaak, die meester Van Cauter van nabij opvolgde
als raadsman, werd de complexe problematiek helder en deskundig toegelicht.
Daarbij kwamen tal van vragen aan bod: is de wachttijd lang genoeg voor
patiënten die psychisch geen uitweg meer zien? Zijn leden van de
euthanasiecommissie voldoende onafhankelijk van de dossiers die zij beoordelen?
Geeft euthanasie bij psychisch lijden niet het signaal dat euthanasie een vorm
van behandeling zou zijn? En vooral: hoe meet men psychisch leed?
Meester Van
Cauter behandelde ook het delicate onderwerp van euthanasie bij dementie. Uit
onderzoeken blijkt dat een grote meerderheid van de bevolking hier positief
tegenover staat. Via een voorafgaande wilsverklaring zou men euthanasie
anticipatief mogelijk willen maken vanaf het ogenblik waarop bepaalde, vooraf
omschreven symptomen zich voordoen. Een wetsvoorstel in die richting werd in
België ingediend op 4 september 2024. Vandaag moet een patiënt immers nog
volledig wilsbekwaam zijn om euthanasie aan te vragen, wat volgens sommigen te
vroeg in het ziekteproces is.
Op het
einde van de voordracht werd een vergelijking gemaakt met Nederland, waar de
arts uiteindelijk bepaalt wanneer euthanasie kan plaatsvinden. Dit leidde onder
meer tot de bekende “koffie-euthanasiezaak”, waarbij een arts euthanasie
uitvoerde bij een patiënte met dementie nadat haar slaapmiddel ongemerkt in de
koffie werd toegediend. Deze zaak zorgde voor heel wat maatschappelijk en
juridisch debat.
Afsluitend
herinnerde meester Van Cauter ons eraan dat ook de perceptie van het
levenseinde meespeelt in de keuze voor euthanasie, net als de angst voor
afhankelijkheid en verlies van autonomie. Enkele vragen en persoonlijke
getuigenissen uit het publiek sloten deze boeiende en genuanceerde avond af.
